Σχολιάστε

ΤΑ ΡΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΕΙΧ ΣΟΥ

Φωτογραφία0219
φωτο από το ρέμα Πασχάλη
(Επιτροπή Προστασίας Σέιχ Σου)

«Αγρονόμους αιρείσθαι …επιμελουμένους…και των εκ Διός υδάτων ,ίνα την χώραν μη κακουργή ,μάλλον δε ωφελή ρέοντα εκ των υψηλών εις τας εν τοις όρεσι νάπας»
(Πλάτωνος Νόμοι 761α )

Η επιλογή της τοποθεσίας για την ίδρυση της Θεσσαλονίκης από τον Κάσσανδρο μόνο τυχαία δεν ήταν.Εκτός από το λιμάνι της, η Θεσσαλονίκη διέθετε πλούσιο υδροφόρο ορίζοντα με τις πηγές του Χορτιάτη να καλύπτουν τις ανάγκες του πληθυσμού της και τα ρέματα του δασοσκεπούς Σειχ Σου να τροφοδοτούν 37 νερομύλους της πόλης ,ίχνη των οποίων υπάρχουν μέχρι και σήμερα στο ελαιόρεμα και στο ρέμα της Πολίχνης..
Τα ρέματα του Σειχ Σου εξελίχθηκαν σε χειμάρρους , που πλημύριζαν δρόμους και σπίτια της πόλης ,όταν το δάσος αποψιλώθηκε από την υπερβόσκηση,την υλοτομία , τις εκχερσώσεις και τις πυρκαγιές ,κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ,αλλά και μεταγενέστερα . Σε μελέτη διευθέτησης των διαρρεόντων την πόλιν χειμάρρων ,που συντάχθηκε τον Ιούνιο του 1949 ,από τον μηχανικό Α.Ευμορφόπουλο,αναφέρεται πως οι χείμαρροι Πανεπιστημίου-Εκθέσεως-Λύτρα κατακλύζουν την παλαιά Εκθεσιν και τη λεωφόρο Βασιλέως Γεωργίου ,οι χείμαρροι Κωνσταντινίδου και Κυβερνείου εκχειλίζουν πάνω από τη Βασιλίσσης Ολγας,υπερπηδούν τις ανεπαρκείς γέφυρες και ρέουν στο κατάστρωμα του δρόμου.Το βάθος των υδάτων είναι τόσο σημαντικό, ώστε τα τροχιοδρομικά οχήματα,τα αυτοκίνητα και τα λεωφορεία ακινητούν ,διότι οι κινητήρες τους ευρίσκονται κατά το ήμισυ εντός των υδάτων και παύουν να λειτουργούν.
(πηγή:»Η Σταυροφορία του Πρασίνου» Αλεξ.Λέτσας ,1953,Δημοσιεύματα Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών )
Η απόσβεση των χειμάρρων με αναδασωτικά έργα στις κοίτες και στις πλαγιές των ρεμάτων υπήρξε ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αντιμετώπισης των πλημμυρικών φαινομένων ,σε συνδυασμό με τη κατασκευή της περιφερειακής τάφρου ,που κατασκευάστηκε μεταξύ 1955-1958 από τη 3η ΜΟΜΑ και ενώνει τη περιοχή του Γηροκομείου της Τούμπας με τον Φοίνικα.
Εκτοτε τα πλημμυρικά φαινόμενα αναχαιτίστηκαν ενώ τα ρέματα στο ορεινό τους τμήμα έχουν αποκτήσει σημαντική παρόχθια βλάστηση και εξελίχθηκαν σε οικοτόπους μεγάλης σημασίας για τη βιοποικιλότητα .Τα δέντρα,οι θάμνοι και τα αναριχώμενα φυτά κάνουν τα ρέματα απροσπέλαστα και δημιουργούν τοπία απαράμιλλου κάλλους σαν « φυσικές πράσινες κουρτίνες»,ενώ ταυτόχρονα αποτελούν ιδανικούς τόπους για φωλεοποιήση,τροφή,αναπαραγωγή και απόκρυψη των διαφόρων ειδών πανίδας,συντελώντας στη βελτίωση της βιοποικιλότητας.
Μια από τις σημαντικότερες απειλές για τα ρέματα του Σειχ Σου είναι οι εργασίες διευθέτησης της κοίτης τους ,που περιλαμβάνουν επιχωματώσεις,κατασκευές και καθαρισμούς ,οδηγώντας στην αποψίλωσης κοίτης και πρανών.Μάρτυρες τέτοιων μαζικών αποψιλώσεων υπήρξαν όλοι οι επισκέπτες του Σειχ Σου στο χρονικό διάστημα 2008-2009 οπότε για τη κατασκευή θηριωδών φραγμάτων και τη τοποθετηση γιγαντιαίων σωληνωτών οχετών αποψιλώθηκαν πολλά στρέμματα δασικής έκτασης ,που φιλοξενούσε κυρίως πλατάνια,λεύκες,κυπαρίσια,βελανιδιές και πουρνάρια,την ίδια στιγμή που αποστραγγιζόταν υδατοσυλλέκτες ,που χρησίμευαν για ενδιαιτήματα φρύνων,νεροχελώνων και τριτόνων.
Τα ρέματα του Σειχ Σου είναι δεκα επτά (17) όπως πληροφορούμαστε από την δημοσιευμένη στο διαδίκτυο εργασία του Θωμά Μπούσδρα με τίτλο «Καταγραφή Ρεματικής Βλάστησης στο ρέμα Κρυονερίου στο περιαστικό δάσος Θεσσαλονίκης Σειχ Σου»
Για το χάρτη των ρεμάτων κλικ στη παρακάτω διεύθυνση.Ο χαρτης στη σελίδα 8 του αρχείου.
http://www.callisto.gr/docs/BOUSDRAS_2012.pdf

Αυτά είναι με τη σειρά από Δυτικά προς Ανατολικά.
Ρέμα Συκεών,Υδραγωγείου,Αγίου Παύλου,Καυτατζογλείου,Κωνσταντινίδη ,Αγίου Βασιλείου,Διαγόρα ή Κρυονερίου,Ουτσάρτσο,Περαιβού,Μεγάλο Ρέμα,Κορυδαλλός,Αγίου Παντελεήμονα,Κοντογούρη,Τσιφλίκι,Παλαιομαχαλάς,Μονής,Παλιό Τέρμα.
Κινούμενοι πάνω στο δασικό δρόμο Χίλια Δένδρα-Εξοχή συναντάμε ,από Δυτικά προς Ανατολικά, τα ρέματα Αγίου Βασιλείου,Πεδίου Βολής,Διαγόρα ή Κρυονερίου,Ουτσάρτσο,Μεγάλο Ρέμα,Κορυδαλλός ,Κοντογούρη και Πασχάλη.
Στο δασικό δρόμο Γέφυρα Περαιβού-Μονή Κοιμίσεως Θεοτόκου συναντάμε το Μεγάλο Ρέμα και τα ρέματα Κορυδαλλού,Πασχάλη και Μονής.Σε αυτή τη διαδρομή στη θέση Καράβι υπάρχει μονοπάτι , που κινείται μέσα στο ρέμα Πασχάλη και οδηγεί προς Βορρά στην Εξοχή και Νότια στο Αρσάκειο.Το Ρέμα Μονής έχει πλούσια ροή νερού ακόμη και το καλοκαίρι ,γι αυτό το λόγο σχηματίζει σε όλη τη λεκάνη του βάθρες ,που αποτελούν αξιόλογους υδροτόπους για τη χλωρίδα και τη πανίδα.Να σημειωθεί ότι η μεγαλύτερη βάθρα ,που βρισκόταν στη διασταύρωση του ρέματος με τη τοποθεσία Κολυμβήθρες-Βάθρες καταστράφηκε από τα έργα του Δασαρχείου Θεσσαλονίκης , καθώς στη θέση της τοποθετήθηκε οχετός,που οδηγεί τα νερά εκτός δάσους.Αλλη αξιόλογη σε μέγεθος βάθρα διασώθηκε μετά από παρέμβαση χρηστών του δάσους στην επιθεώρηση περιβάλλοντος.
Ακολουθώντας τα μονοπάτια Μ6 –Μ2 (Ανω Τούμπα-Πηγή Συνταξιούχων) διασταυρωνόμαστε με τα ρέματα Περαιβού,Διαγόρα και στη συνέχεια κινούμαστε παράλληλα με το ρέμα Αγίου Βασιλείου.
Στο δασικό δρόμο αντιπυρική φυσικού αερίου ή 4ο χιλιομετρο –Κολυμπήθρες-Βάθρες συναντάμε τα ρέματα Κορυδαλλού,Πασχάλη,Κοντογούρη,Τσιφλίκι και Μονής.
Πάνω από τον Αγιο Λουκά στο χώρο αναψυχής Ελαιώνες συναντάμε το Ρέμα Παλιομαχαλά ή Παλιό Ρέμα .
Για να δείτε φωτογραφίες της Επιτροπής από τα ρέματα του Σειχ Σου κάνετε κλικ παρακάτω στο remata seix sou

Από τα ύδατα των ρεμάτων του Σέιχ Σου ό,τι δεν δεσμεύεται από το χώμα και το ριζικό σύστημα των δένδρων καταλήγει μέσω της περιφερειακής τάφρου (Γηροκομείο Τούμπας –Καλαμαριά) στη θάλασσα .
Πριν τη κατασκευή της περιφερειακής τάφρου, μεταξύ των ετών 1955-1958 από την 3η ΜΟΜΑ, τα ρέματα του Σέιχ Σου διατρέχανε όλο τον αστικό ιστό μέχρι να καταλήξουν στη θάλασσα .
Ετσι:
Το Ρέμα Ευαγγελίστριας (Αγίου Παύλου) και το ρέμα των 40 Εκκλησιών χυνόνταν μέσω της σημερινής οδού Εθνικής Αμύνης στη θάλασσα κοντά στον Λευκό Πύργο.
Το ρέμα Κωνσταντινίδη ή Υφανετ ή Λάκκος των 3 βρύσεων ή Παλιά Καραντίνα ,περνούσε μέσω του Λόφου της Τούμπας ,ενωνόταν με το ρέμα Κρυονερίου πάνω από το Ιπποκράτειο και χυνόταν στη θάλασσα στο ύψος της Σχολής Τυφλών.
Το Μεγάλο Ρέμα ,που ενώνει περισσότερους χειμάρρους όπως του ελαιορέματος χωριζόταν σε δύο σκέλη λίγο πριν τη θάλασσα.Στον κλάδο Λάκκος Arsan ,που χυνόταν στη θάλασσα στο ύψος του Λαογραφικού Μουσείου και στον κλάδο Λάκκος Charreaud,που χυνόταν στη θάλασσα μέσω της οδού 25ης Μαρτίου .
Το ρέμα Καυτατζογλείου ή Πεδίου του Αρεως ή Λύτρα ή Δόξας ή Διαβολόρεμα είχε τις εκβολές του στην οδό Λύτρα αφού διερχόταν από τις οδούς Αγίου Δημητρίου και Νέα Εγνατία.
Τα ρέματα προστατεύονται από το άρθρο 24 του συντάγματος αφού αποτελούν ουσιώδη στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος ,εξασφαλίζουν την απορροή των πλεοναζόντων υδάτων της ξηράς προς τη θάλασσα,αποτελούν φυσικούς αεραγωγούς και συγκροτούν οικοσυστήματα (με τη χλωρίδα και πανίδα τους) με ιδιαίτερο μικροκλίμα .Σε κάθε έργο που αφορά ρέματα είναι απαραίτητη η περιβαλλοντική μελέτη ,αφού στη προστασία του περιβάλλοντος εντάσσεται και η προστασία των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων σαν φυσικών πόρων και η έλλειψή της ελέγχεται για ακυρότητα από το ΣτΕ (Ν.1650/86 ,ΚΥΑ 69269/5387/90) .
Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχει μια κοινή εκτίμηση των ειδικών αναφορικά με τη προστασία των ρεμάτων. Η σκυροδέτηση της κοίτης,που επιφέρει τη καταστροφή της φυσικής κοίτης, προκαλεί μη αναστρεψιμες και σοβαρές καταστροφές στο γεωμορφολογικο ανάγλυφο ,στον υδροφόρο ορίζοντα ,στο μικροκλίμα,στο φυσικό τοπίο,στη χλωρίδα και την πανίδα,ενώ η ευθυγράμμιση της κοίτης καταστρέφει τους φυσικούς μαιάνδρους που επιβραδύνουν τη ροή του νερού στη διάρκεια ισχυρής νεροποντής.
Αποτελεσματική από άποψη αειφορίας είναι η διατήρηση των φυσικών σχηματισμών στη κοίτη των ρεμάτων,η διατήρηση των πρανών με τον έλεγχο , την υποστήριξη και την ενίσχυση της φυσικής βλάστησης , η αναγνώριση του πολλαπλού ρόλου τους και η ένταση της νομικής τους προστασίας.
Δυστυχώς στη περίπτωση του περιαστικού δάσους παρατηρούμε μια υποβάθμιση της παρόχθιας βλάστησης από τη πυρκαγιά του 1997 και έπειτα με εμβληματική περίπτωση αυτή του ρέματος Διαγόρα ,όπου ο συντελεστής φυτοκάλυψης μειώθηκε από 0,1412 που ήταν το 1997 ,σε 0,0211 το 2004.
Για περισσότερα στοιχεία σχετικά με τη φυτοκάλυψη κάνετε κλικ στη παρακάτω διεύθυνση.Οι πίνακες στη σελίδα 7 του αρχείου.
http://www.callisto.gr/docs/BOUSDRAS_2012.pdf
Οι διαχρονικά αποσπασματικές και χωρίς περιβαλλοντική μελέτη παρεμβάσεις των δασικών αρχών (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων) ,σε ένα τόσο ευαίσθητο οικοσύστημα που μέχρι σήμερα δεν έχει καταφέρει να επουλώσει τις πληγές ,που προξένησε η καταστροφική πυρκαγιά του 1997 ,έχουν οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση και υποβάθμιση της βλάστησης στη κοίτη και τα πρανή των ρεμάτων ,με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτό της κατασκευής γιγάντιων φραγμάτων και σωληνωτών οχετών τη διετία 2008-2009 ,όπου γίναμε μάρτυρες της αποψίλωσης μεγάλου μέρους της παρόχθιας βλάστησης ,αφού έπεσαν κάτω από τη λεπίδα της μπουλντόζας από πλατάνια και λεύκες μέχρι πεύκα και κυπαρίσσια ηλικίας πολλών δεκάδων ετών.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: