Σχολιάστε

ΣΕΙΧ ΣΟΥ: ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΠΟΥ ΕΣΩΣΕ ΤΗΝ ΠΟΛΗ

Φωτογραφία2331
η φωτό από το αρχείο της Επιτροπής

ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΠΟΥ ΕΣΩΣΕ ΤΗΝ ΠΟΛΗ

Η δημιουργία του δάσους του Κεδρηνού Λόφου και η σημασία του

Του Αντώνιου Β. Καπετάνιου

«Δίδυμα πεύκα του βουνού στα πλάγια ‘κει μακρυά
τα καταπράσινα κλαδιά στον ουρανόν απλώνουν
σα χέρια που προσεύχονται σ’ αόρατ’ εκκλησιά
και πούναι μάρτυρες βουβοί τ’ ανθρώπινού μας πόθου…
……………………………..*
Δίδυμα πεύκα στου βουνού τη μακρυνή πλαγιά,
στη λαύρα του μεσημεριού, στων αστεριών τη σκόνη,
προσκυνητάρ’ αφίνω σας τη δόλια μου καρδιά
για τον Ερνάνη σκέπασμα τη νύχτα που σιμώνει…»

(«Δίδυμα πεύκα», Μαρία Χαϊκάλη-Αρβανιτάκη)

Όταν κάποτε κατοικήθηκε η περιοχή όπου σήμερα εκτείνεται η σπουδαία πόλη της Θεσσαλονίκης, δεν ετίθετο ζήτημα προσβολής της από τους χειμάρρους που υφίσταντο εκεί, αφού οι τριγύρω λόφοι και τα βουνά καλυπτόταν από πυκνά δάση πλατυφύλλων (κυρίως δρυών) και οι χείμαρροι αποσβένονταν μες στο πλούσιο δασογενές περιβάλλον, χωρίς συμφορισμούς κι εξάρσεις.
Και για να δείξουμε με στοιχεία ότι το δασοβριθές των πέριξ της Θεσσαλονίκης λόφων και βουνών υφίστατο, θ’ αναφερθούμε σε δύο πηγές που παραπέμπουν όχι στ’ αρχαία χρόνια, όπως θα υπέθεταν κάποιοι που υποστηρίζουν την αντίθετη άποψη, μα στα πιο κοντινά μας, στα βυζαντινά χρόνια. Η πρώτη αφορά στην περιγραφή της άλωσης της Θεσσαλονίκης από τους Σαρακηνούς το 904 μ.Χ., όπως μας τη δίδει ο Ιωάννης Καμενιάτης, ο οποίος λέγει αναφερόμενος στον Χορτιάτη: «Εν γαρ ταις δυσί πλευραίς τούδε του όρους, του τε προς νότον φημί και του προς βορράν, πεδία εφήπλωται βάσιμά τε και χρήσιμα, πάσαν αφορμήν ευζωίας τοις πολίταις δωρούμενα, ων το μεν ως προς νότον τού όρους, προς ανατολήν δε της πόλεως, ως λίαν εστί παγκαλλές και εράσμιον. Κεκόσμηται γαρ δένδρεσιν αμφιλαφέσι, παραδείσοις ποικίλοις, ύδασιν απείροις, τοις μεν πηγαίοις, τοις δε ποταμίοις, οις αι λόχμαι του όρους τω πεδίω χαρίζονται και αυτήν δε δεξιούνται τη θάλασσαν. (…) Έλαφοι γαρ τα όρη λιπούσαι και ταις λίμναις ώσπερ των υδάτων επιτερπόμεναι ομού τε έχουσιν άφθονον το ποτόν, και ταις βουσίν εν αυτώ συναγελαζόμεναι κοινά τα σίτα προσφέρονται [η έμφαση δική μας]». Για δε τον ορεινό τόπο δυτικά της πόλης τής Θεσσαλονίκης, λέγει ότι «δένδρεσιν κατακόμοις και παραδείσοις κατεστεμμένον…»

Η δεύτερη πηγή, αφορά στην περιγραφή που κάμνει ο Νικηφόρος Χούμνος κατά τον ΙΔ΄ αιώνα, για το ύπερθεν της Θεσσαλονίκης βουνό, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι ο υπέρ της Ακρόπολης της Θεσσαλονίκης ορεινός τόπος «δένδρεά τε και γαρ εκφύει και, βαθείαν έχουσα την ύλην, χορηγεί ταύτην εκ του ράστου τοις εν τη πόλει…»

Η μαρτυρία αυτή του Χούμνου, ότι δηλαδή από τα πλούσια δάση γύρω από τη Θεσσαλονίκη, ξυλεύονταν η πόλη, εξηγεί γιατί ερημοποιήθηκαν οι ορεινοί όγκοι της, και ως απότοκο προέκυψε το μεγάλο σύγχρονο πρόβλημά της: ο συνεχής, αδιάκοπος και καταστροφικός πλημμυρισμός της. Ανέφερε για το πρόβλημα αυτό το έτος 1953 ο δασολόγος Αλέξανδρος Λέτσας, που το μελέτησε σε βάθος: «Ότι εγίνετο κατά τους βυζαντινούς χρόνους, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι εξηκολούθησεν εις μείζονα κλίμακα και κατά τους χρόνους της τουρκοκρατίας, έως ότου εφθάσαμεν εις το σημείον ου μόνον αι άμπελοι και τα δάση να εξαφανισθούν, αλλά και αυτά τα φρύγανα να λείψουν» (Λέτσα Αλ., «Η σταυροφορία του πρασίνου», Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1953, σελ. 65).

Εισήλθε λοιπόν στα σύγχρονα χρόνια η Θεσσαλονίκη, απογυμνωμένη από τα δάση της και παραδομένη στην ορμή των χειμάρρων, που «ανενόχλητοι» πλέον –χωρίς τη σωτήρια παρέμβαση της δασικής βλάστησης– μπορούσαν να δράσουν. Διότι, οι εν λόγω χείμαρροι είχαν τις λεκάνες απορροής τους μες τη γυμνή περιοχή πάνω από την πόλη, κι έπεφταν στο Θερμαϊκό κόλπο, περνώντας πρώτα μέσα από την κατοικημένη περιοχή. Φυσικά, όταν μιλούμε για την πόλη της Θεσσαλονίκης, δεν περιοριζόμαστε στο Δήμο Θεσσαλονίκης, μα αναφερόμαστε και στους δήμους που συγκροτούν τη συγκεκριμένη μητροπολιτική αστική περιοχή, το πολεοδομικό δηλαδή συγκρότημα της Θεσσαλονίκης…..
Η συνέχεια στον παρακάτω σύνδεσμο:
http://dasarxeio.com/2014/04/18/257-3/

Σχετικό άρθρο:
https://forestsos.wordpress.com/2013/03/17/%CF%84%CE%B1-%CF%81%CE%B5%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%87-%CF%83%CE%BF%CF%85/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: